poniedziałek, 19 lutego 2018

Latawce dmuchawce wiatr vs Z prochu powstałeś w proch się obrócisz.

#Greckie Opowieści
19 lutego 2018, post zaktualizowany

Czysty Poniedziałek - Kathara Deftera / Καθαρά Δευτέρα w tradycji greckiego prawosławia jest świętem ruchomym i wolnym od pracy. (Na Mykonos do południa supermarkety są czynne.) Uroczystość zamyka czas karnawału i rozpoczyna okres 40- dniowego Wielkiego Postu po grecku Sarakosti / Σαρακοστή. Tradycja głosi, że (w zależności od regionu) na znak zakończenia hucznego karnawału gospodynie domowe w poniedziałek rano, zabierały się do czyszczenia i mycia kuchni. Resztki pozostałego po karnawale pokarmu wyrzucano, a garnki dokładnie polerowano. - Garnki poleruję, jedzenia nie wyrzucam.

Na Cyprze pierwszy dzień Wielkiego Postu obchodzony jest jako 'Zielony Poniedziałek'.

Nazwa 'Kathara Deftera' pochodzi od słowa katharsis/ κάθαρσις, które oznacza psycho-somatyczne oczyszczenie. 
W tym dniu składamy życzenia: Kali Sarakosti, Kalo Koulouma lub po prostu Chronia Polla. Uroczystość dnia celebrowana jest poprzez puszczanie latawców oraz  konsumpcję postnego pokarmu - tradycyjnie: chleba przaśnego - lagany / λαγάνα, owoców morza, sałatki z ikry - taramosalaty / ταραμοσαλάτa, czosnku, cebuli, chałwy i wielu innych pokarmów wykluczających wszystko co pochodzi od zwierzyny i ptactwa - nawet jajka.

U mnie w domu króluje postna zapiekanka z fasoli i szpinaku - przepis TUTAJ. Oczywiście jest też chałwa z migdałami, lagana z oliwkami i cebulą oraz taramosalata.


grecki krajobraz, latawiec na niebie, chałwa, lagana
Koulouma, 19 lutego 2018 pod Faros Armenistis. 
Postna przekąska: chałwa, lagana, obwarzanek i kawa.


Dzień 'Czystego Poniedziałku' jest uroczystością obchodzoną na świeżym powietrzu. Główną atrakcją uroczystości są szybujące 'papierowe orły' po grecku chartaeti / χαρταετοί czyli latawce. Świąteczne spotkania - panigiria / πανηγύρια zostały określone słowem - koulouma/κούλουμα; mniej znane to: koulouba, koumoules, koumoulathes, koumoula.


puszczanie latawców nad brzegiem morza
Puszczanie latawców nawiązuje do wolności, do duchowego wzniesienia się ku niebiosom.  Symbolizuje nadzieję, nowe idee, nowe spojrzenie na świat, ale przede wszystkim odnowienie / oczyszczenie czyli katharsis / κάθαρσις
tj. uwolnienia od złego, od wszystkiego co przytłacza.


W kościele katolickim adekwatnym dniem rozpoczynającym okres 40 dniowego Wielkiego Postu jest Środa Popielcowa. Ludzie gromadzą się w kościołach , a kapłan na znak pokuty głowy wiernych posypuje popiołem, wypowiadając słowa: 'Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz' lub 'Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię'.


posypanie głowy popiołem
'W dawnej Polsce na czas postu chleb smarowano powidłami lub maczano w oliwie. Podawano śledzie bez śmietany, kawa również była bez śmietany i bez cukru  za to z palonych żołędzi. Pito herbatę lipową, a zamiast deserów podawano mało słodkie ciastka zwane "wiekuistymi", gdyż można je było jeść w pół roku po upieczeniu'. 
 cyt.  Twoje Wiadomości, fot. Fronda



W tradycji kościoła katolickiego posypanie czoła popiołem symbolizuje skruchę, przemijanie i śmierć. Zaakcentowana jest w ten sposób istota Wielkiego Postu jako potrzeba umartwiania się, potrzeba pokuty i skruchy - typowe 'memento mori'.

W tradycji greckiego kościoła prawosławnego istotą Wielkiego Postu jest zaakcentowanie miłości, nadziei i życia. Greckie prawosławie zachęca do kojarzenia Wielkiego Postu z otwartą przestrzenią, możliwościami, wiatrem hulającym na wzgórzach, nadejściem wiosny – nadejściem Życia.

Greckie słowo metanoia /μετάνοια tłumaczone jako skrucha oznacza zmianę zdania, zmianę postawy co według wyznawców prawosławia w znaczeniu duchowym nie oznacza 'popiołu' - tj. zniszczenia, tylko 'otwierające się kwiaty' - tj. odrodzenie, wzrost.


poniedziałek, 1 stycznia 2018

Καλή Χρόνια / Kali Chronia - Niech się darzy w Nowym Roku 2018!

#Życie Codzienne

Moi Drodzy Przyjaciele,

życzę wam szczęśliwego, pełnego serdeczności i pomyślności Nowego Roku!!!
Καλή Χρόνια / Kali Chronia!

U mnie jak co roku, zgodnie z greckim zwyczajem, pokroiliśmy noworoczny kołacz - Vasilopitę (pieniążek trafił dla Chrystusa co oznacza błogosławieństwo w każdej sferze, spełnienie życzeń) oraz roztrzaskaliśmy granat. Ziarenka pięknie się rozsypały, co również wróży pomyślności moc :)

Rok 2017 był dla mnie bardzo szczodry w dary. Mam nadzieję, że 2018 będzie również pomyślny (czego sobie i wam życzę) - niech się darzy!

Grecka tradycja na stole kołacz noworoczny, czerwony granat, ciasto, ziarenka granatu.