środa, 22 maja 2013

Rys historyczny Mykonos #2

#Mieszkam tu.

Część 1 - legenda wyspy - TUTAJ
Część 3 - popularne nazwy - TU

W okresie bizantyjskim Mykonos początkowo należała do Eparhia ton Nision /Επαρχία των Νήσων- Wysp Wojewódzkich , a od VI wieku do Naftiko Thema ton Nision tou Egeou / Nαυτικό Θέμα των Νήσων του Αιγαίου.
Wiek XIII to min. IV wyprawa krzyżowa, która w 1204 poprowadziła do zdobycia przez Franków Konstantynopola i utworzenia Cesarstwa Łacińskiego.
W 1207 roku pod wodzą krzyżowca Marco Sanudo, uczestnika IV krucjaty Wenecjanie zajęli wyspę Naxos tworząc Księstwo Naxos (znane również jako Księstwo Archipelagu lub Księstwo Egejskie ) i sprawowali władzę absolutną na Cykladach.
W tym samym czasie Sanudo przyznał weneckiej szlachcie (lenno) Wyspy Egejskie - Cyklady.
Mykonos przypadła weneckim braciom Andrzejowi i Jeremiaszowi Gizi, którzy w owym czasie w ramach bezpieczeństwa rozpoczęli wzmacnianie bizantyjskiej fortecy znajdującej się na terenie Paliokastro / Starego Zamku.


na wzgórzu biała grecka cerkiew Mykonos
Widok na ruiny fortecy starego zamku / Pleokastro.
Na szczycie cerkiew pw. Trójcy Świętej.

biała grecka cerkiwen na tle błęktnego nieba Mykonos
Kaplica pod wezwaniem Trójcy Świętej
Sanudo w czasie trwania swoich rządów ukształtował system, w którym miejscowa ludność w zamian za wierność wobec nowych władców mogła zachować swoje dotychczasowe przywileje i organizację społeczną.
Najeźdźcy prowadzili pokojową politykę, uwzględniając wolność wyznania w stosunku do rdzennej ludności okupowanych ziem. Łacinnicy koncentrowali się głównie na udoskonalaniu bizantyjskiej sieci miejskiej dla potrzeb handlowych Franków i ich samych.
Skorzystała na tym wyspa Mykonos.
W tym okresie doszło do rozbudowy miasta Mykonos, które stało się ważnym punktem wymiany handlowej.

W 1292 katalońscy najemnicy znajdujący się na usługach nawigatora Rogeara z Laurii dokonali na wyspie licznych grabieży, a w 1390 roku ostatni z dynastii Gizi - Jerzy III przekazał wyspę w ręce Wenecjan i od tego czasu terytorialnie Mykonos przynależała do wyspy Tinos. Lata 1420-32 również nie należały do szczególnie spokojnego okresu. W tym czasie Mykonos (wraz z pobliską wyspą Delos) stanowiła świetną kryjówkę dla nieustannie nękających mieszkańców wyspy - morskich rozbójników.
W 1450 rozbojów dokonali po raz kolejny Katalończycy, a w 1503 do spustoszeń przyczynili się Turcy.



Admirał Barbarossa
Najsłynniejszy pirat jaki kiedykolwiek grasował na Morzu Śródziemnym (admirał otomański) Hajraddin Barbarossa (Czerwonobrody) u boku sułtana Sulejmana w roku 1537 uderzył na Księstwo Weneckie Morza Egejskiego.
Podczas najazdu mieszkańcy wyspy Mykonos zostali wzięci do niewoli i sprzedani jako niewolnicy; tylko nielicznym udało się zbiec i schronić na pobliskiej wyspie Tinos.
W 1545 roku odnotowana została próba odzyskania wpływów przez Wenecjan, która jednak zakończyła się niepowodzeniem w wyniku czego Imperium Łacińskie przeszło ostatecznie w ręce Imperium Tureckiego.
Podczas okupacji tureckiej część wyspy należała do kapudan paszy (w osmańskiej Turcji stanowisko odpowiadające admirałowi, dowódcy i zwierzchnikowi floty) i podlegała rządom tureckiego wojewody i komisarzy.

Pomimo okupacji tureckiej na wyspie nigdy nie osiedliła się społeczność turecka!
Pod koniec 16 wieku na Mykonos odnotowano 30 prawosławnych kościołów, 1 katolicki i żadnego meczetu.

Po klęsce floty tureckiej pod Lepanto (obecnie Nafpaktos) w 1571r. powoli dochodziło do odrodzenia i zmiany obrazu wyspy. Ludność grecka masowo
zasiedlała Mykonos. Przybyszami byli głównie mieszkańcy okolicznych wysp egejskich jak i również Krety. Ukształtowała się nowa klasa społeczna: klasa kupiecka co sprawiło, że Mykonos nabrała bardziej wytwornego charakteru.
Jak podają zapiski historyczne, dnia 10 marca 1615r. mieszkańcy wyspy zgromadzili się w jednym z kości0łów (- Św Iliasa) i wybrali spośród siebie 2 zarządców wyspy. W ten sposób po raz pierwszy utworzona została tzw. „Wspólnota mieszkańców Mykonos” – „ Kino ton Mikonion”, którego głównym celem była ochrona i rozwój interesów wyspy. Zarządcy sprawowali pieczę nad produkcją oraz sprzedażą bawełny i wysokiej klasy wina, którego zbyt skierowany był wyłącznie w ręce kupców weneckich.
Lata 1633-67 to kolejne spustoszenia dokonywane przez kapudana pasze efektem czego było zdziesiątkowanie ludności, a grasująca empidemia w 1638 przyczyniła się praktycznie do wymarcia wyspy.
Następne lata to wojny wenecko – tureckie trwające do 1699.
W tym czasie Mykonos znalazła się pod panowaniem Wenecjan; wyspa stopniowo została zasiedlana.
W czasie trwania V wojny rosyjsko - tureckiej w latach 1770-74 wyspiarze wzięli czynny udział w walce z Turkami, wspierając dowodzone przez Aleksieja Grigoriewicza Orłowa wojska Carycy Katarzyny II.


Giorgos Baos (sławny pirat na Morzu Egejskim) za swe dzielne zasługi otrzymał od Rosjan w posiadanie małą wyspę znajdującą się naprzeciwko Starego Portu Mykonos, która znana jest po dzień dzisiejszy jako wyspa Baosa.


wiatraki Mykonos na tle srebrzystego morza, białe greckie domki, wyspy i wysepki na Morzy Egejskim Grecja
Panorama Mykonos. W oddali wyspa o nazwie Baos.

W czasie trwania wojny z Turkami na wyspie przebywał kochanek Carycy Katarzyny II - kanclerz hrabia Jan Wojnowicz, który wydał polecenie budowy Kancelarii Rosyjskiej - obecnie jest to Ratusz Mykonos.
Oprócz Ratusza wybudowano: kościół pw. Świętego Mikołaja / Agios Nikolaos oraz szpital wojskowy na terenie Starego Portu, którego obszar po dzień dzisiejszy nosi nazwę Spitalia, a na terenie hotelowego ogrodu 'Leto' znajdują się szczątki pergoli - letniej rezydencji księcia Theodora Orłowa.



wtorek, 21 maja 2013

Legenda oraz znaczenie słowa Mykonos #1


#Mieszkam tu.
 
Mykonos na tle błękitnego Morza Egejskiego, biała kubistyczna zabudowa
Mykonos to najbardziej charakterystyczna wyspa Archipelagu Cyklad.
 Usiana białymi domami, setkami kaplic, dziesiątkami wiatraków, jak i również stromymi schodami oraz wąskimi ulicami stała się po II wojnie światowej turystycznym centrum o międzynarodowej sławie. Początkowo traktowana tylko jako przystanek do starożytnej Delos, stała się bez wątpienia najbardziej popularną (i najdroższą) wyspą Cyklad. Bezpośrednie połączenie z Wielką Brytanią i Atenami sprawia, iż co roku przez wyspę przewija się masa turystów tworząc odczuwalny tłum na 75km kwadratowych ziemi.


Tak jest dzisiaj, a jak było kiedyś?
 
Mykonos przez bardzo długi okres czasu pozostawała w cieniu strożytnej Delos jako gorsza,  mało znacząca, pozbawiona blasku - wyspa. Nawet nazwa wydaje się być uwłaczającą w stosunku do 'świetlistej Delos', bowiem znaczy tyle co 'stos kamieni.'

Na temat Delos przeczytasz w zakładce:
Wyspa Delos

Istnieją dwie wersje wyjaśniające pochodzenie nazwy: 
 
Pierwsza nawiązuje do etymologii słowa 'mykon.' Według Hezychiusza 'mykon' odzwierciedla skalisty krajobraz i oznacza wspomniany stos kamieni / kamienny krąg.



gigantyczny głaz Mykonos Grecja
Na wyspie znajdują się ogromne, porozrzucane głazy granitowe, które wyglądają tak, jakby jakaś nadludzka ręka przyczyniła się do ich ułożenia.



gigantyczny głaz granitowy na tle zachmurzonego nieba Mykonos Grecja
Obecność gigantycznych głazów wyjaśnia grecki mit:

Według legendy Mykonos była świadkiem Gigantomachii, w czasie której Herkules pomógł swojemu ojcu Zeusowi rozprawić się z Tytanami. Heros zabił, a następnie powrzucał ciała Olbrzymów do Morza Egejskiego. Zgodnie z mitologią skały wyspy to zastygłe szczątki Gigantów.
Z tego mitu zrodziło sie powiedzenie: 'wszystko i wszyscy pod Mykonos' co oznacza: 'wszystko pod jednym dachem.'


Z biegiem lat znaczenie słowa 'mykon' uległo zmianie i tak:

  • 'mykonios' określało ludzi, którzy gromadzili pieniądze i obdarzali je niezwykłą czcią
  • 'mykonios githon' – sąsiada sprawiającego problemy
  • 'mykonios dikin' – nieproszonego gościa
  • 'mikonii' – łysych mężczyzn. Brak owłosienia była charakterystyczną cechą mieszkańców wyspy Mykonos - taką informację podaje Lukian z Samosaty w dziele pt 'Dialogi pogrzebowe'


Druga wersja nawiązuje do kultury jońskiej.

Zgodnie z przekazem wyspa została nazwana na cześć syna Aniosa* - bohatera o imieniu Mykonos.
 

*Anios syn boga Apolla i nimfy Roius. Mityczy władca i kapłan Sanktuarium Apollona na wyspie Delos.

*
W 2000 r. pne na wyspie osiedlili się Jonowie, którzy pod dowódctwem Ateńczyka Ippoklisa syna Nila wyparli Fenicjan i Karów z ziem przez nich zamieszkałych. Według tradycji to właśnie Fenicjanie i Karowie byli pierwszymi mieszkańcami ziem na obszarach Morza Egejskiego.

Historycznych dokumentów odnośnie wyspy jest niewiele.

W 600 r. pne Mykonos istniała pod nazwą Dipolis (dwa miasta) informacja została zawarta w najstarszym na świecie przewodniku żeglarskim autorstwa Skylaksa z Kariandy – greckiego podróżnika i żeglarza pochodzącego z Karii.

W 490 r. pne perscy wodzowie Datis i Artafernis po przegranej bitwie pod Maratonem zatrzymali sie na wyspie na bardzo krótki okres czasu.

W wczasie trwania Sojuszu Delijskiego 451 r.pne Mykonos płaciła podatek tzw. foros w wysokości 1,5 talenta, później tylko 1 talent co sygnalizowało bardzo trudną na ówczesne czasy sytuację ekonomiczną wyspy. W starożytnosci Mykonos była bardzo biedną wyspą. Niejednokrotnie bieda mieszkańców stanowiła główny temat parodii w ówczenych czasach.

W drugiej połowie roku 250 pne. poł-zach część Mykonos należała do Sanktuarium Delos. Mieszkańcy wyspy zaopatrywali silnie zaludniony ośrodek religijny w niezbędne do życia przedmioty przyczyniając się w ten sposób do znacznej poprawy ekonomicznej własnej wyspy.


Posągi Dionyzosa. Muzeum Delos

Ze znalenionych zapisków na obszarze Mykonos Lino , które pochodzą z 200 r. pne dowiadujemy się, że patronem wyspy był Dionizos syn Zeusa i Semeli, szczególnie umiłowany jako Bachus i Linos czyli 'Tłoczący Wino' 
Na zdjęciu posąg Dionyzosa. Muzeum Delos

 gr.linos ( ληνός) 'kadź do ugniatania winogron


Mieszkańcy wyspy oddawali cześć bogowi organizując święta tzw. lenaje oraz bachanalie (orgistyczne obrzędy) które zostały zakazane przez senat w 186 p.n.e.
Ku chwale Dionizosa na wyspie odciskano monety z jego wizerunkiem.
Oprócz Bachusa szczególną czcią otaczano: Demetrę, Posejdona, Apollona, Zeusa i Heraklesa.

*

Upadek Delos w 86 r. pne okazał się brzemienny w skutkach również i dla Mykonos. Od tego czasu niewiele jest wzmianek na temat życia ludności na wyspie, praktycznie brak danych, aż do czasów wypraw krzyżowych.

Część 2 - historyczny skrót -  TUTAJ
Część 3 - popularne nazwy - TU



Materiał opracowany na pdst. przewodnika archeologicznego 'Mykonos - Delos' autorstwa Konstantina Tsakou.


niedziela, 19 maja 2013

Aby nie czuć się obco...z Dziennika Oliwki


No właśnie, bo pomimo tylu lat spędzonych na emigracji, to wciąż się tu czuję obco! Piękny kraj, problemów jako takich poważnych nie mam, a jednak wciąż nie mogę znaleźć swojego miejsca. Ok, mogę zwalić winę na 'obczyznę', ale nie oszukujmy się nie wszystkiemu jest winne obce społeczeńswto. 
Dużo w tym i mojej winy. Tyle lat mieszkam na Mykonos, a o wyspie wiem tyle co dobrze poinformowany turysta. Najwyższy czas to zmienić, dlatego też, rozpoczynam bez limitu cykl wpisów pt. 'Miejsce, w którym mieszkam'.

piątek, 17 maja 2013

Moje wielkie greckie zaskoczenie pt. Eukaliptus, Grecja i miś Koala.

#Mieszkam tu.

Właśnie się dowiedziałam (lepiej późno niż wcale), że w Grecji rosną eukaliptusy!!
Bez dwóch zdań eukaliptus kojarzy się z Australią i uroczym misiem Koala. Natomiast Grecja to min. obraz drzew oliwnych, cedrów, cytryn, pomarańczy, winogron itd.; dlatego też, mając w świadomości przyporządkowany taki, a nie inny obraz do głowy mi nie przyszło, że drzewa obok których przechodzę setki razy, to eukaliptusy!!
Wiadomość, że w Grecji (na Mykonos) rosną australijskie drzewa była dla mnie nie tyle niespodzianką, co 'gromem z jasnego nieba'

miś koala na drzewie, listki eukaliptusa


Czy to jest takie oczywiste, że w Grecji rosną eukaliptusy?... Kto je tu sprowadził i kiedy? Co ma Grecja wspólnego z misiem Koala i eukaliptusem?



Pytania nie dawały mi spokoju, więc postanowiłam trochę poszperać, aby znaleźć odpowiedź na dylemat, dowiedzieć się czegoś więcej na temat drzew, które w Europie najwyraźniej zrobiły karierę. Tak więc...
  • Eukaliptusy z gatunku globulus zostały sprowadzone do Grecji w 1862 r przez greckiego botanika i badacza Theodora Orfanidi....bez miśków !! ;-))

    Drzewa zostały rozpowszechnione głównie na południowych terenach kraju, aczkolwiek z łatwością zaklimatyzowały się też w północnym regionie Grecji - Chalkidiki, Saloniki. Rosną w lasach i ogrodach. W sprzyjajacych warunkach osiągają wysokość 70 czasami 80m, przeciętna to 25-60m natomiast w niekorzystnych przybierają formę rozłożystych krzewów.

    Aleja eukalipusowa na wyspie Rodos
    rozłożysty eukaliptus Mykonos Grecja

    Eukaliptusy pobierają z gleby ogromne ilości wody, którą bardzo szybko transpirują. Nie zacieniają ziemi, na której rosną, gdyż ich liście ustawiają się brzegami blaszek ku słońcu. Dzięki temu zyskały miano ‘pompy biologicznej’.


    łaciaty, rozdwojony pień greckiego eukaliptusa Mykonos Grecja

    Eukalipus
      • Botaniczna nazwa 'eukaliptus' pochodzi od greckich słów: 'eu - dobrze' i 'kalyptos - ukryty', co podkreśla szczególną cechę kwiatów pojedynczo wyrastających w kątach liści, o zredukowanym kielichu i zdrewniałej koronie, przypominającej wyglądem przykrywkę, która w czasie kwitnienia opada.
      pokrywa kwiatowa kwitnącego eukaliptusa
      gałązki nasion i pąków greckiego eukaliptusa Mykonos

          Pędy i liście wydzielają bardzo miłą woń, dzięki olejkom eterycznym w nich zawartych; w medycynie są wykorzystywane ze względu na silne działanie bakteriobójcze, przeciwzapalne, wykrztuśne i słabo uspokajające. Najważniejszym związkiem chemicznym, występującym w olejku, jest eukaliptol (cyneol). Prócz zastosowania w medycynie, olejek eukaliptusowy używany jest również do produkcji kosmetyków.


          pochyłe gałezie eukaliptusa mykonos, grecja

          pochyły konar eukaliptusa, grecja, mykonos
          Drewno eukaliptusa jest bardzo cenne, ponieważ jest wybitnie odporne na gnicie; wykorzystywane jest w budownictwie, meblarstwie, szkutnictwie, a także rzeźbiarstwie.


          Powiązane wpisy z cyklu: 'Przyroda, drzewa'
          Masticha z Chios, każda rzecz ma swoje miejsce.
          Jadalne kasztany. - Cenna jesień.