niedziela, 23 lutego 2014

Latawce dmuchawce wiatr vs Z prochu powstałeś w proch się obrócisz

#Greckie Opowieści

Czysty Poniedziałek - Kathara Deftera / Καθαρά Δευτέρα w tradycji greckiego prawosławia jest świętem ruchomym, wolnym od pracy. Uroczystość zamyka czas karnawału i rozpoczyna okres 40- dniowego Wielkiego Postu po grecku Sarakosti / Σαρακοστή.
Na Cyprze obchodzony jest jako 'Zielony Poniedziałek'.
 

Nazwa 'Kathara Deftera' pochodzi od słowa katharsis/ κάθαρσις – co oznacza psycho-somatyczne oczyszczenie. Uroczystość celebrowana jest przez puszczanie latawców, oraz przez konsumpcję typowo postnego pokarmu min. chleba przaśnego - lagana/λαγάνα, owoców morza, sałatki z ikry tzw. taramosalaty/ταραμοσαλάτa, czosnku, cebuli, chałwy i wielu innch pokarmów wykluczających wszystko to co pochodzi od zwierzyny i ptactwa - nawet jajka.
Tradycyja głosi, że (w zależności od regionu) na znak zakończenia hucznego karnawału gospodynie domowe w poniedziałek rano, zabierały się do czyszczenia i mycia kuchni. Resztki pozostałego po karnawale pokarmu wyrzucano, a garnki dokładnie polerowano.


Święto 'Czystego Poniedziałku' jest, a w każdym razie było w przeszłości, uroczystością obchodzoną głównie na świeżym powietrzu. W przeszłości w tym świątecznym dniu prawosławni Grecy całymi rodzinami wyjeżdżali na wieś, wchodzili na wzgórza i puszczali latawce. Świąteczne spotkania-panigiria / πανηγύρια zostały określone słowem - koulouma/κούλουμα; mniej znane: koulouba, koumoules, koumoulathes, koumoula. 

puszczanie latawców nad brzegiem morza
Puszczanie latawców nawiązuje do wolności, do wzniesienia się ku niebiosom. Symbolizuje nadzieję, nowe idee i nowe spojrzenie na świat, odnowienie - katharsis / κάθαρσις
tj.uwolninie od złego, od wszystkiego co przytłacza.


W kościele katolickim adekwatnym dniem rozpoczynającym okres 40 dniowego Wielkiego Postu jest Środa Popielcowa. Ludzie gromadzą się w kościołach , a kapłan na znak pokuty posypuje głowy wiernych popiołem, wypowiadając słowa: 'Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz' lub 'Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię'.

posypanie głowy popiołem
'W dawnej Polsce na czas postu chleb smarowano powidłami lub maczano w oliwie. Podawano śledzie bez śmietany, kawa również była bez śmietany i bez cukru, za to z palonych żołędzi. Piło się herbatę lipową, zamiast deserów podawano mało słodkie ciastka zwane "wiekuistymi", gdyż można je było jeść w pół roku po upieczeniu'. 
 cyt.  Twoje Wiadomości, fot.Fronda

W tradycji kościoła katolickiego posypanie czoła popiołem symbolizuje skruchę, przemijanie i śmierć. Zaakcentowana jest w ten sposób istota Wielkiego Postu jako potrzeba umartwiania się, potrzeba pokuty i skruchy - typowe 'memento mori'.



W tradycji greckiego kościoła prawosławnego istotą Wielkiego Postu jest zaakcentowanie miłości, nadziei i życia. Greckie prawosławie zachęca do kojarzenia Wielkiego Postu z otwartą przestrzenią, możliwościami, wiatrem hulającym na wzgórzach, nadejściem wiosny – nadejściem Życia.
Greckie słowo metanoia /μετάνοια tłumaczone jako skrucha oznacza zmianę zdania, zmianę postawy co według wyznawców prawosławia w znaczeniu duchowym nie oznacza 'popiołu' - tj. zniszczenia, tylko 'otwierające się kwiaty' - tj. odrodzenie.

poniedziałek, 17 lutego 2014

Ser nie zastępuje jedzenia, ser jest jedzeniem


#Greckie Opowieści

Ser jest bardzo ważnym składnikiem greckiej diety; obecny jest codziennie na greckim stole, a już w przesadnych ilościach w trzeci tydzień greckiego Przedpościa, więcej na ten temat TUTAJ.

Grecka produkcja nabiału ma wieloletnią tradycję i korzeniami sięga czasów starożytnych. Uważa się, że w czasach antycznych biały ser stanowił święty pokarm Greków.

Oślepienie Cyklopa greckaoliwka.blogspot.com
Oślepienie Polifema. Malowidło z 7w pne.
 Muzeum Argos.
Według mitologii greckiej, sztukę wytwarzania sera przekazał Grekom (dar bogów Olimpu) syn boga Apolla –Aristeas. Natomiast pierwsze historyczne wzmianki o wyrobie nabiału datowane są na czasy homeryckie. Homer wspomina w ‘Odysei’ (Rapsodia I , werset 216-249) w jaki sposób wyrabiano sery w tamtej epoce. Jest to fragment w którym poznajemy jednookiego, silnego cyklopa Polifema oślepionego przez Odyseusza.

Homer opisuje jaskinię ludożercy jako miejsce przechowu trzódki kóz i owiec, miejsce dojrzewających stosów sera, dzbanów wypełnionych po brzegi mlekiem, a także podaje informacje w jaki sposób cyklop wyrabiał fetę. Ze względu na otrzymywane mleko trzoda dla pasterza była cennym nabytkiem. Grota, do której zapędzał zwierzynę (samice wraz z małymi owieczkami, samce pozostawały poza jaskinią w specjalnej murowanej zagrodzie) była strzeżona ogromnym głazem. Polifem kochał zwierzęta do tego stopnia, że wolał zjadać ludzi, niż oswojoną zwierzynę.


Pierwsze recepty dotyczące produkcji nabiału podaje Arystoteles i Dioskurydes. W komediach i tragediach literackch jest wiele wzmianek na temat sposobu przyrządzania sera, np. z wykorzystaniem mleczka owoców figowych. 

Na agorze ateńskiej sprzedaż nabiału odbywała się w ściśle do tego celu wyznaczonych miejscach: niedojrzałe sery sprzedawano na wagę, a dojrzałe w kawałkach.

  • Ser zajmuje bardzo ważne miejsce na greckim stole, bez spożycia którego Grek się nie obejdzie.

Dlaczego?


geckie sery greckaoliwka.blogspot.com


W Grecji ser był i nadal pozostaje produktem tańszym od mięsa. W czasach kryzysu dla biedniejszych osób nabiał stanowił ekonomiczne rozwiązanie dziennego zapotrzebowania na proteiny. Niezależnie od pory dnia i roku zjadano sery w dużych ilościach. Z czasem spożycie nabiału stało się nawykiem żywieniowym, które przetrwało po dzień dzisiejszy. Przeciętny Grek spożywa 23 do 24,5 kg sera rocznie.
Sery podawane są do każdego posiłku poczynając od najprostrzego dania, a kończąc na najbardziej wykwintnym. Zarówno sery białe jak i lekko cytrynowe cieszą się w Grecji dużą popularnością, i są konsumowane kilka razy dziennie.
Bardzo popularne są tyropity i tyropitakia / placki i pierożki serowe, które przyrządza się na słodko lub pikantnie w cieście fillo sfoliata lub krusta; równie popularne są chortopity / placki serowe z dodatkiem warzyw czy też kreatopity z dodatkiem mięsa.
W restauracjach i tawernach w karcie menu znaleźć można wiele serowych warjacji np. pasty serowo-czosnkowe, zapiekane cukinie z żółtym serem czy też fetą, pieczone kulki serowe żółtego sera, pomidory i papryki nadziewane fetą, zapiekaną fetę z sezamem w polewie miodowej, oraz wiele innych serowych smakołyków stanowiących wizytówkę danego regionu,
bo jak mawiają Grecy: 
 ser nie zastępuje jedzenia, ser jest jedzeniem.