niedziela, 20 kwietnia 2014

Christos Anesti! Alleluja! ORAZ zwyczaj stukania wielkanocnych jajek #5/5

#Greckie Opowieści

wierni w cerkwii, ozdobne świece paschalne, światłoSłowa ogłaszające radosną nowinę zwycięstwa życia nad śmiercią

Chrystus Zmartwychwstał!
- Zmartwychwstał Prawdziwie!

 w języku greckim brzmią:

Χριστός Ανέστη!
 Christos Anesti!
- Αληθώς Ανέστη ο Κύριος!
  Alithos Αnesti o Kyrios!

W skróconej formie: Alithos o Kyrios lub Alithos Anesti.

Grecy jednoczą się w kościele przed północą. W rękach trzymają przystrojone świece paschalne, lampiony -Πασχαλινές Λαμπάδες/ paschalines lampades. Na kilka minut ok 10 w cerkwi zostaje zgaszone światło. Następuje cisza, chwila oczekiwania...i Święte Światło rozprasza mork. Radość. Ksiądz trzyma zapalony paschał, od którego zgromadzeni odpalają świece.

O północy wypowiadane są słowa Christos Anesti! Zgromadzeni odpowiadają 'Alithos Αnesti o Kyrios!' Wybuchają sztuczne ognie. Rozlega się bicie dzwonów. Radość. Wszyscy świętują, składają sobie życzenia.

Pierwszy spożywany posiłek to jajko z kawałkiem wielkanocnej chałki - tsoureki / τσουρέκι.

 grecka chałka tsoureki, sukanie jajek, stół wielkanocny
Zgodnie z greckim zwyczajem głowa rodziny (jako pierwsza) wypowiada słowa 'Christos Anesti' i następnie rozpoczyna zwyczaj stukania jajek - tsugkrizma /τσούγκρισμα , które symbolicznie nawiązuje do otwarcia grobu przez Chrystusa - Zmartwychwstanie.
  • czerwony kolor jajka - krew Chrystusa
  • skorupka - grób
  • jajo bez skorupki - Zmartwychwstanie
Zwyczaj stukania jajek (forma zabawy) do Grecji przybył z Północnej Anglii. Zasada 'gry' jest prosta: stukamy jajko o jajko, zderzamy czubek węższy z węższym, grubszy z grubszym. Zwycięzcą ogłaszany jest ten, którego jajo nie uległo rozbicu w trakcie stukania. 'Wygrana' to dobry omen, ponieważ zapowiada wiele pomyślności i radości.

tsugrizma, zderzenie jajek, czerwone jaja

*
W tym roku Theo zgarnia pomyślne dary losu. Wybrał naprawdę dobry okaz, którego nijak nie dało się roztrzaskać! Mocne jajko odłożyliśmy na bok jako talizman, które jest również 'królikiem doświadczalnym' sprawdzę to, o czym napisałam w poście pt:

sobota, 19 kwietnia 2014

Kwiat Chrystusa oraz Procesja Męki Pańskiej na Mykonos #4/5

#Dziennik Oliwki

 Wielki Piątek w Grecji. Życie w grobie / I Zoi en tafo / Η Ζωή εν τάφω #3/5

Na uroczystość związaną z adoracją Grobu Pańskiego (z nieco małym opóźnieniem) pojechaliśmy do Ano Mery. W kościele klasztoru pw. Matki Bożej Tourliani zgromadzony był już tłum wiernych. Tłok i ścisk panował również na placu klasztoru, także dosyć trudno było przedrzeć się do wystawionego Epitafium, ale koniec końcem udało się.
 
Ano Mera, Wielki Piątek  cerkiew Mykonos Grecja
zgromadzeni wierni w greckiej cerkwii Grecja Mykonos Ano Mera
podniesieni Epitafium cerkiew Mykonos Grecja
 
Procesja Męki Pańskiej wyruszyła z kościoła i podążyła przystrojonymi ulicami w kierunku Pomnika Bohaterów - Agalma Iroon/ Αγαλμα Ηρώων (tutaj odśpiewany został hymn narodowy), a natępnie ruszyła w kierunku cmentarza. 
  
Procesja Epitafium Ano Mera Mykonos Grecja

Rzeczywiście, ludzie wierzą w moc ‘Christolouloudo’ . Podczas procesji do niesionego Epitafium co chwila podchodziła nowa osoba starając się niezauważalnym gestem ‘uszczknąć’ błogosławiony kwiat. Jednemu mężczyźnie złodziejski chwyt się nie udał. Biały goździk wysunął się z rąk i spadł na ziemię, prosto pod moje nogi. Podniosłam kwiat. Takim oto sposobem stałam się właścicielką błogosławionego talizmanu, który aktualnie zdobi świąteczny koszyk.  
 
czerwone jajka w koszyku  Kalo Pascha, Wesołego Alleluja Grecja




piątek, 18 kwietnia 2014

Epitafios - Adoracja Grobu Pańskiego. Wielki Piątek w Grecji #3/5


#Greckie Opowieści

Epitafium - gr. Epitafios / Επιτάφιος


W Grecji Wielki Piątek – Megali Paraskevi / Μεγάλη Παρασκευή, to dzień najgłębszej żałoby, skupienia i pobożności.
Z kościołów słychać powolnie bijące dzwony, stacje radiowe są wyciszane, telewizja emituje filmy religijne nawiązujące do tematu Wielkiego Tygodnia, oraz transmituje Święte Liturgie.
W ten dzień obowiązuje ścisły post, w niektórych regionach Grecji praktykowane jest picie odrobiny octu, a w innych dopuszczalne jest spożywnie oliwy i oliwek. Sklepy do południa są zamknięte (złamanie zakazu może mieć konsekwencji prawne na podst. ustawy z 1976), tradycyjnie też nie wykonuje się ciężkich prac, zwłaszcza technicznych wymagających użycia młotka, gwoździ, siekiery czy noża np. w tym dniu nie kroi się chleba tylko łamie.
Flagi państwowe na znak żałoby opuszczane są do połowy masztu.

W Grecji (ogólnie w krajach wyznania prawosławnego) Grób Pański symbolizuje tzw płaszczenica, czyli uroczyście wystawiany na środku świątyni całun z ikoną przedstawiającą Chrystusa w grobie. Płaszczanica leży na tzw. świętym prestole (stoliku), a wierni oddają jej cześć, kłaniając się i całując ikonę.


Całun paschalny na prestole, Wielki Piątek Pascha Grecja


Przy grobie nie ma elementów świeckich, są kwiaty i ewentualnie świece. Epitafium od samego rana jest uroczyście dekorowane pięknymi kwiatami - na Mykonos głównie goździkami. 

Grecy wierzą, iż kwiaty z Grobu Pańskiego (Christoloulouda – kwiaty Chrystusa) mają błogosławioną cudowną moc (a zwłaszcza te ‘uszczknięte’) dlatego też po uroczystej procesji , a nawet w trakcie jej trwania wierni starają się ‘ukraść’ choćby jeden kwiat z Epitafium w nadziei , że ‘cudowny kwiat’ wyleczy ból głowy, ochroni przed ‘złym okiem’, a nawet w czasie podróży uspokoi wzburzone morze.

Po wieczornym nabożeństwie, odbywa się procesja Męki Pańskiej na pamiątkę pogrzebu Syna Bożego. W Grecji praktykowany jest obyczaj ( jako wyraz pobożności i wiary) przechodzenia pod płaszczenicą w czasie trwania procesji lub zaraz przy wejściu (powrocie) do cerkwi. Zwyczaj ten nie jest negowany przez kościół, aczkolwiek decyzja o takich praktykach należy do proboszcza parafii.

Epitafium niesione jest w uroczystej procesji tzw. Perifora tu Epitafiju /Περιφορά του Επιταφίου dookoła kościoła, a następnie w zależności od regionu i programu, albo schodzi do portu i tam łączy z procesją innych parafii, albo jak to jest w małych miejscowościach podąża do najbliższego cmentarza, psalmi bizantyjskie pieśni żałobne i powraca do kościoła.

Główną pieśnią Wielkiego Piątku jest psalm - Życie w grobie / I Zoi en tafo / Η Ζωή εν τάφω

czwartek, 17 kwietnia 2014

Moc czerwonego jajka z cyklu Wielkanoc po grecku # 2/5

#Dziennik Oliwki

W tym roku wszystkie jaja (raptem 9) zostały pomalowane na czerwono zgodnie z grecką tradycją. Naoliwione, czerwieniutkie  bez żadnych ozdób czy pisankowych 'zadrapań' tegoroczne jajka, ponieważ chcę sprawdzić jedną rzecz mianowicie, ile jest prawdy w tym oto stwierdzeniu: 
  • Według greckiej tradycji pomalowane na czerwone jaja wielkanocne w Wielki Czwartek, wytrzymują bez lodówki 40 dni, nie ulegają zepsuciu i pozostają jadalne.
  • Natomiast czerwone jajka poświęcone przez kapłana w Niedzielę Wielkanocną, wytrzymują bez lodówki  i pozostają jadalne do roku czasu
  • Jajka wielkanocne pomalowane na inny kolor w tym też białe, przechowywane bez lodówki zepsują się w ciągu 3-5 dni.

Krótko mówiąc zrobię doświadczenie i sprawdzę czy tak jest naprawdę.

koszyk z czerwonymi jajkami, wilkanoc Grecja
smarowanie oliwą jajek wielkanocnych, Wielkanoc Grecja

Zobacz również:
Dlaczego w Grecji wielkanocne jaja barwione są na czerwono z dodatkiem octu?

Jajo 90 dni bez lodówki...
Wynik testu. Jajo po roku czasu.




wtorek, 15 kwietnia 2014

Dlaczego w Grecji wielkanocne jaja barwione są na czerwono z dodatkiem octu? #1/5


#Greckie Opowieści

W Grecji, ale i nie tylko w Grecji, również w innych krajach wyznania prawosławnego (może za wyjątkiem Rosji) jaja wielkanocne barwione są na czerwono rano w Wielki Czwartek – Dzień Ukrzyżowania - jako symbol przelanej krwi Chrystusa Zbawiciela.

zanurzone jaja w czerwonym roztworze Grecja Wielkanoc


Czerwone wielkanocne jaja w koszyku Grecja Wielkanoc
Do barwienia używa się  gotowej czerwonej farbki (dawniej buraków) oraz OCTU.
Ocet upamiętnia moment, w którym jeden z żołnierzy naśmiewając się z Ukrzyżowanego Jezusa zwilżył spragnione usta Chrystusowe - oksosem. Strażnik podał ocet za pomocą nasączonej gąbki, która była nabita na gałązkę hyzopu.

Według tradycji - malowanie jajek na kolor czerwony wiąże się z taką oto historią;
po Zmartwychwstaniu Pańskim, Maria Magdalena poszła do Cesarza Tyberiusza namiestnika Jerozolimy aby ogłosić, że JCH powstał z martwych i że to wszystko o czym opowiadał JEST prawdą. Cesarz nie wierzył w usłyszane słowa i oznajmił, że jeśli to prawda to białe jaja (pośród nadwornych Cesarza była osoba, która trzymała kosz z jajkami) zmienią barwę na czerwono. Ku zdumieniu obecnych jajka w koszyku stały się czerwone. Maria Magdalena wzięła do ręki jajko, wzniosła ku górze i odważnie ofiarowała Cesarzowi.
Gest ofiarowania czerwonego jajka uwiecznia duże ścienne malowidło -fresk, które znajduje się w kościele rosyjskiego klasztoru pw. Świętej Marii Magdaleny w Jerozolimie w Getsemani.

Maria Magdalena podaje czerwone jajko Cesarzowi

Katedra pw. świętej Marii Magdaleny w Jerozolimie

źródło fot.users.sch.gr

Zobacz również: Moc czerwonego jajka z cyklu Wielkanoc po grecku # 2/5