sobota, 1 listopada 2014

Polski znicz, grecka koliwa. Część 1/3

#Greckie Opowieści

Dzisiaj 1 listopada. Święto wspomnienia Wszystkich Świętych, upamiętnienie znanych i nieznanych czcigodnych - nie tylko męczenników. W Polsce zapłoną znicze w górze uniesie się dym, ludzie położą kwiaty i połączą się w zadumie; 2 listopada w Dzień Zaduszny wspomną Wszystkich Zmarłych. W tym dniu pomodlą się za wszystkich pogrzebanych w intencji zbawienia dusz odbywających w czyśćcu pokutę. Na grobach ponownie zapłoną znicze...

Znicz - ogień - symbol żywej pamięci o zmarłych, symbol Chrystusa i wiekuistej światłości

"Jestem światłością świata. Kto idzie za mną, nie będzie chodził w ciemnościach".

Kwiaty – ogólnie symbol wiosny, odrodzenia.
Chryzantemy – symbol wieczności.

płonące znicze

A jak jest w Grecji?

W Grecji dzień 1 listopada to zwyczajny dzień, w którym od samego rana słychać KALO MINA; drugi również nie wyróżnia się czymś szczególnym.

W kościele greckiego prawosławia orthodoksyjnego uroczystość Wszystkich Świętych obchodzona jest w 56 dzień od Niedzieli Paschalnej. Jest to święto ruchome i np. w 2015 przypadnie na 7 czerwca. W tym dniu wpomniane zostaną wszystkie osoby, których imię nie ma świętego patrona, a tym samym nie są odprawiane adekwatne Święte Liturgie.

Natomiast Dzień Zaduszny* obchodzony jest dwa razy w roku po grecku Psychosawata / Ψυχοσάββατα. Pierwszy tzw. Sobotni Dzień Zaduszny Apokrion / Apolyti , drugi Sobotni Dzień Zaduszny Pięćdziesiątnicy.
*oprócz dwóch ww. dni zadusznych wyróżnia się jeszcze 3 regionalne. W Salonikach obchodzone są Zaduszki w sobotę poprzedzającą święto patrona Salonik św. Demetriusza,
 a w Atenach i Grecji Środkowej w sobotę trzeciegoTygodnia Apokrion tzw Tyrofagu oraz w pierwszą sobotę Sarakosti / Wielkiego Postu, na który przypada uroczystość wspomnienia św. Teodora.
W tych dniach jak i również w szczególnych dniach żałobnych ( 3, 9 i 40 dzień śmierci, w rocznicę śmierci , a także 3, 6 i 9 miesiącu śmierci - zawsze w sobotę) obchodzone jest wpomnienie Pamięci Zmarłych tzw. Mnimosina /Μνημόσυνα. W przeddzień wspomnienia przygotowywana jest koliwa / kόλλυβα -
mieszanka zbożowa składającą się z gotowanej pszenicy i bakalii. Koliwę przygotowywuje się w misie na kształt usypanego placka, na wierzchu którego zaznacza się święty symbol krzyża; składniki są mieszane przed podaniem. W dzień wspomnienia zanoszona jest do cerkwi, święcona, a następnie spożywana z wypowiedzeniem słów: ‘Niech Pan Bóg mu wybaczy’.

stół zaduszny, misy koliwy na zadusznym stole

Tak jak w kościele katolickim tradycja zapalania zniczy, sięga korzeniami dawnych czasów związanych z kultem ognia i obrządkiem ciałopalenia, tak w Grecji przyrządzanie koliwy sięga starożytności.
Wyraz koliwa pochodzi od starożytnego słowa 'o kolivos' / 'o kόλλυβος', ‘ziarno zboża’ które stanowiło jednostkę pomiaru dla określenia wagi złota. Koliwami nazywano również małe cenne monety po grecku kolivous /kόλλυβους.

W starożytności pszenica stanowiła święty pokarm ówczesnej ludności. Wierzono, że cenne ziarno podarowała im bogini Demetra - patronka rolnictwa, matka Persefony, żona boga podziemnego świata - Hadesa. Starożytni wierzyli w życie pozagrobowe, dlatego też razem ze zmarłymi zakopywano dzbany z pszenicą
Natomiast Ateńczycy w trzecim dniu trwających świąt Antestirion/Ανθεστηρίων organiziwanych ku czci Dionyzosa, 'gościli' przybyłe z zaświatów dusze. Wierzono, że właśnie w tym dniu na ziemi przebywają dusze ich przodków w tym ofiary potopu Deukaliońskiego, dlatego też, aby nieco osłodzić ich ziemski pobyt, jak i również przekupić, aby nie czyniły złego obdarowywano je świętym jadłem. Specjalnie na ten dzień przygotowywano pełną symbolicznych znaczeń koliwę.

O składzie koliwy oraz symbolicznym znaczeniu produktów w niej zawartych przeczytasz TUTAJ

1 komentarz :

  1. Uwielbiam słowa pojemne w różne znaczenia, więc Ψυχοσάββατα mnie urzekła. ;-)
    W starożytnej grece byłoby to chyba τὸ ψῡχῶν σάββᾱτον (sabat dusz). Sprawa warta zgłębienia.

    OdpowiedzUsuń