piątek, 27 lutego 2015

Grecka bezustna Baba Wielkopostna

#Greckie Opowieści
Bez obaw, to nie jest voodoo :D

Nie wiem czy zwróciliście uwagę na kobietę, która widnieje na wielkopostnej kartce... dwa posty wstecz TUTAJ, kobieta nie ma ust, ale za to, aż siedem nóg! To jest właśnie wymieniona w tytule: 'Grecka Baba Wielkopostna'.


Przestrzeganie postu, to nie lada wyzwanie, w końcu dla niektórych to rygorystyczna dieta, bo pozbawiona mięsa, nabiału i jajek. Ten, kto choć raz był zmuszony poddać się jakiemukolwiek programowi żywieniowemu zapewne zauważył, że wówczas czas dłuży się niemiłosiernie. Co więc robi? - dla poprawienia nastroju i dodania otuchy skreśla, bądź wyrywa kartki z kalendarza. 
W Grecji na wyspie Chios (mowa tu o dawnych czasach) nie każdy był w posiadaniu kalendarza coby mógł taką kartkę z przyjemnością wyrwać i zorientować się jak długo jeszcze wyżeczenie pokarmowe musi czynić. (I tu z pomocą przyszła matka wynalazków, czyli potrzeba) Mieszkańcy wykorzystali więc dostępne im przybory: papier, nożyczki, ołówek.  i stworzyli własny kalendarz - postną wycinankę pt. Baba Wielkopostna / gr. Kyra Sarakosti /Κυρά Σαρακοστή, która:

  • nie ma ust - bo pości
  • ma skrzyżowane ręce - bo się modli
  • ma siedem nóg - bo jest 7 tygodni Wielkiego Postu. 

Wycinankę lub upieczoną z ciasta solnego Babę zawiesza się w kuchni w widocznym miejscu, aby przypominała o postnej wstrzemięźliwości.

 
siedmionoga postna baba


W każdą sobotę odcinana jest jedna noga. W Wielką Sobotę odcina się siódmą i wkłada do suszonej figi lub do skorupki włoskiego orzecha; ten kto znajdzie zawartość wkrótce zazna szczęścia.

środa, 25 lutego 2015

Postna zapiekanka z fasoli, szpinaku i włoszczyzny

#Smaki Grecji

Mieliście okazję zjeść postne danie, które łączy szpinak i fasolę? - jeśli nie, to zapraszam do wypróbowania przepisu, który naprawdę wart jest przysłowiowego stania przy garach, acz prezentowany takowego nie wymaga :)

na talerzu pieczona fasola ze szpinakiem, włoszczyzną i pomidorami


SKŁADNIKI
0,5kg białej fasoli (średnie lub duże ziarna)
250gr świeżego szpinaku
5-6 cebulek ze szczypiorem (drobno pokrojonych)
1 por (drobno pokrojony)
1 posiekana cebula
0,5 pęczka posiekanego koperku 
0,5 pęczka posiekanej natki pietruszki
800gr. drobno pokrojonych pomidorów
1 mała filiżanka oliwy z oliwek
3 łyżki tartej bułki
sól i świeżo mielony pieprz
WYKONANIE
Fasolę 'duże ziarna' poprzedniego dnia namoczyć (małe wystarczy na kilka godzin) w wodzie z dodatkiem 1 łyżki sody kuchennej. Nastąpnego dnia dobrze wypłukać i wrzucić do garnka z lekko posoloną wodą. Gotować 30min. Odcedzić.

Umyty i pokrojony na duże kawałki szpinak wrzucić do misy, posolić i odstawić na 15min. Po upływie czasu warzywo zagnieść tak, aby puściło sok. Dodać włoszczyznę, posiekanę cebulę, sól i pieprz, i wszystko dokładnie wymieszać. 

Połowę farszu wyłożyć na spód natłuszczonego, żaroodpornego naczynia. Przykryć fasolą, a następnie pozostałym farszem. Wszystko zalać pomidorami i pozostałą oliwą. Wierzch posypać tartą bułką. 

Wstawić do nagrzanego  do 170'C piekarnika (najniższa półka) i piec przez ok godzinę czasu.

Smacznego i kto chce niech pości!

Inny wariant (dla nie poszczących) to: do farszu można dodać 250gr. startej na dużych okach fety. Można też zachować ok szklanki tarciny i przed końcem pieczenia posypać nią wierzch.

Na zdrowie!






poniedziałek, 23 lutego 2015

Lagana, koulouma, latawce. Kali Sarakosti!

#Greckie Opowieści

Lagana/λαγάνα
chleb lagana
Lagana jest królową wielkopostnego stołu. Obok min. taramosalaty (pasta z ikry), chałwy, owoców morza, gotowanych ziemniaków i zupy fasolowej bez oliwy, lagana zajmuje główne miejsce na postnym stole. Jest to rodzaj chleba pieczonego bez zakwasu,  jest to tzw. chleb przaśny.
Tradycja spożywania przaśnego chleba nawiązuje do Starego Testamentu, według którego Prawo nakazywało, aby na siedem dni przed żydowską Paschą pozbyć się z domu zakwasu. Prawa przestrzegano rygorystycznie i w te dni spożywano tylko chleb przaśny, podobnie jak w czasie ucieczki z Egiptu, kiedy nikt nie był w stanie przygotować zakwasu.
Nakaz został zmieniony podczas Ostatniej Wieczerzy, na której JCH ustanowił Nową Dziękczynną Ofiarę pod postacią Chleba i Wina jako Ciało i Krew. Od tego czasu na znak odejścia Starego, a przyjścia Nowego w kościele prawosławnym - chleb do sprawowania Eucharystii wypiekany jest na zakwasie.


Koulouma/κούλουμα

chmura cumulus

Słowo koulouma prawdopodobnie pochodzi od słowa cumulus - kłębiastej chmury potrafiącej się szybko przekształcać. Typowy czas życia małego cumulusa trwa 10-30 minut, co symbolicznie oznacza: przemijanie, zakończenie oraz ponowne tworzenie; jak i również liczebność, obfitość, sterty, kumulacje itp.

 
Latawiec/ χαρταετός - chartaetos

puszczanie latawców
Puszczanie latawców nawiązuje do wolności, do wznoszenia się ku niebiosom, pożegnania zimy i powitania wiosny – symbolicznie odnosi się do śmierci i życia, do Wielkiego Postu (Sarakosti/ Σαρακοστή) i Paschy - Zmartwychwstania.
Symbolizuje nadzieję nowe idee i nowe spojrzenie na świat, odnowienie i wreszcie katharsis/ κάθαρσις – uwolninie od złego, od wszystkiego tego co nas obciąża i przytłacza. Skumulowane negatywne emocje i obciążenia zostają symbolicznie uwolnione (latawiec), aby tak jak w przypadku chmury (cumulus) ostatecznie zostać unicestwionym i dać miejce nowemu.


Zobacz również: Czysty Poniedziałek vs Środa Popielcowa


środa, 18 lutego 2015

Powrót, 8 lutego


Po krótkiej 3miesięcznej przygodzie z platformą blog.pl powracam na stary adres.
Pragnę zaznaczyć i jednocześnie przeprosić wszystkie osoby, które poświęciły swój czas, zajrzały na blog.pl i zostawiły tam notkę; niestety z przyczyn technicznych nie jest możliwy transport Waszych komentarzy.
Wkrótce zostaną aktywowane wpisy
Aktualizacja, 18 lutego
Transport komentarzy z zachowaniem oryginalnej formy nie jest możliwy (platforma blogpl nie daje możliwości eksportu) niemniej jednak możliwy jest transport treści w formie kopii z zachowaniem daty oraz aktywnych linków komentujących -  co też uczyniłam.
Wygląda to tak (poniżej wpisu o bakłażanie): klik
GreckaOliwka


wtorek, 17 lutego 2015

17 lutego, Światowy Dzień Kota

# Życie Codzienne, greckie koty

Z okazji dzisiejszego dnia prezentuję wam mojego pupila - przybłędę Kanelisa (Cynamona). To ten poniżej:na drzewie i w koszu. Jest z nami już 5 lat.
- Bardzo waleczny kot, który pewnego dnia w obronie własnego podwórka nie zawahał się rzucić na psa!


rudo-biały kot spi w koszy wiklinowym

A tutaj nowy przybysz - wychudzona, głodna kotka upatrzyła nas przez okienko

szrobury kot spogląda zza okna przez szybę

szrobury kot i rozsypana karma

Tu z kolei Kot Groźny - "Żeby człowiek nie miał złudzeń"
- sfotografowany podczas spaceru

na murku łaciaty kot na tle niebieskiego morza

Żeby człowiek nie myślał, że jest doskonały i żeby nie miał złudzeń, że się z Bogiem zbratał,

że wszystkie mu zwierzęta będą się kłaniały i uznają, że właśnie on jest panem świata -

żeby więc człowiek nie wpadł w samouwielbienie, by poznał jak ułomna jest jego istota Bóg dał

mu przykazania, rozum i sumienie, a gdy to nie pomogło wtedy stworzył KOTA.

Franciszek J. Klimek


Powiązane wpisy



Grecki browar - część 2/2 'piwnej' historii


#Greckie Opowieści 
Część pierwsza TUTAJ

Szczyt

Potomkowie Bawarczyka: syn Karol oraz wnukowie Janis i Antonii Fix imponująco wznieśli interes na wyżyny, co na ówczesne trudne czasy było kolosalnym sukcesem.

Reklama piwa Fix, Aliki Vougiouklaki
Na zdjęciu sławna grecka aktorka )
Aliki Vougiouklaki 
(ΑλίκηΒουγιουκλάκη) 
W 1920r. Karol Fix sprowadził do kraju chłodziarki (zakład browarowy pierwszy wytworzył sztuczny lód w Helladzie), oraz nowoczesne magazyny, dzięki czemu produkcja piwa odbywała się na terenie kraju od A do Z; nie było potrzeby sprowadzania słodu. Po śmierci Karola w 1922r rodzinny biznes przeszedł w ręce synów Janiego i Antoniego. Firma browarowa Fix pomimo, że miała wyłączność produkcji, to prężnie działała w świecie marketingu.
 

Fix królował na rynku do czasu lat 60tych.


Czas upadku

Pierwszy cios to rok 1963 – utrata na monopol, drugi to utożsamienie piwa ze zdradą polityczną kraju.
Polityk Petros Garufalias związany z partią Zjednoczenie Centrum -Enosis Kentru / Ένωσης Κέντρου, poślubiając wdowę po Janie Fix związał swoje nazwisko z firmą. W 1965 r. wziął udział w apostazji ówczesnego rządu, co zostało odebrane przez społeczeństwo jako zdrada i od tego momentu piwo marki Fix nazywane było piwem zdrajcy. Poza tym wydanie pozwolenia na import piwa zagranicznego przez G. Papandreou (pierwszy na rynku pojawił się holenderski Amstel) spowodowało, że piwo zdrajcy - piwo Fix poszło w odstawkę; Grecy mieli wybór.
Kolejne marki, które zagościły na rynku to Heineken, Henninger, Carlsberg.
Konkurencja rosła (ceny, reklama) – na greckim rynku wrzało. Fix nie wytrzymał wyścigu (podobnie jak Henninger czy Carlsberg) i w 1982 browar został zamknięty. Grecki rynek piwowarski należał do firmy Amstel i Heineken.
 


 Reaktywacja

Próba reaktywacji została podjęta w 1995r. kiedy Kourtakis (znany z produkcji rycyny 'Kourtaki') wykupił prawa autorskie firmy i z nadzieją sukcesu wprowadził piwo na rynek. Niestety Kourtakisowi nie udało się dokonać tego czego w 2010 dokonali trzej biznesmeni Jannis Chitos, Ilias i Giorgos Grekis. W kwietniu 2010 roku dzięki pomyślnej kampani reklamowej w ciągu 6 miesięcy od wprowadzenia produktu na rynek na 100 sprzedawanych piw 3 z nich były marki Fix.

czwartek, 12 lutego 2015

Co to jest Triodon Postny? Co to jest Apokria? - o greckim karnawale słów kilka.

#Greckie Opowieści

Aby jakikolwiek grecki zwyczaj móc wyjaśnić, to jak zwykle trzeba sięgnąć do mitologii...

Tym razem bohaterem jest Dionyzos – bóg wina i dobrej zabawy (starożytny patron Mykonos), któremu pod koniec zimy i wczesną wiosną oddawano cześć organizując uroczystości pt. Lenaje / Dionizje. Huczne procesje ku czci Dionyzosa stały się podwalinami dla dzisiejszego karnawału, które poprzez Imeprium Rzymskie rozprzestrzeniły się na cały świat.

orszak Dionyzosa
Po przyjęciu chrześcijaństwa nie było łatwo wykorzenić tradycji związanej z pogańskimi obrządkami, tak więc dla dobra ogółu pogodzono elementy sakralne ze świeckimi. Obecnie pomimo, iż karnawał jest świętem religijnym, to zwłaszcza w krajach wyznania rzymskokatolickiego coraz częściej przybiera charakter tylko świecki: maskarady, zabawy, żarty i wygłupy itd. Być może jest to spowodowane tym, że w kościele rzymskokatolickim karnawał jest traktowany jako czas zwykły podczas gdy prawosławny kościół traktuje okres Przedpościa jako – wyjątkowy.
Czas karnawału w greckim prawosławiu jest psycho-fizycznym przygotowaniem do wejścia w okres Wielkiego Postu i ma aspekt: duchowy (ewangelie przygotowywujące do wewnętrznego rozważenia usłyszanych treści) jak i również zdrowotny (odpowiednia dieta przygotowująca wejście w czas postny, podczas którego następuje oczyszczenie organizmu z toksyn i wyciszenie ).

Co to jest Triodon?
Τριώδιο/Triodio - Triodon Postny jest to Księga Liturgiczna Kościła prawosławnego, która zawiera kanony składające się z 3 pieśni
(stąd nazwa). Każda z nich bierze swą nazwę od treści Ewangelii czytanej podczas sprawowania Eucharystii. Ortodoksyjny Triodon Postny zawiera porządek nabożeństw na 60 dni (czasami 70 dni) przed Wielkanocą tj. obejmuje okres od niedzieli o 'Celniku i Faryzeuszu’ do Wielkiej Soboty.
Triodon zawiera pieśni pochodzące z V do XV wieku naszej ery, który w języku greckim po raz pierwszy został wydany w 1522r.
Pierwszy tydzień Apokrion rozpoczyna tzw. ‘Niedziela Przedpościa o Celniku i Faryzeuszu’/ Kυριακή του Tελώνου και του Φαρισαίου (Łk.18, 10-14) i trwa do drugiej niedzieli – 'Niedzieli Przedpościa o Synu Marnotrawnym' .

Ten pierwszy tydzień karnawału w Grecji nazywany jest również Tygodniem Profoni i Profonesimi (Προφωνή ή Προφωνέσιμη) tj Tygodniem Zapowiedzi Apokrion, ponieważ zapowiada, ogłasza o nadchodzącym czasie zabaw, czyli otwiera czas karnawału - mówimy wtedy po grecku: ‘ανοίγει το Τριώδιο/anigi to Triodio’.
Tydzień nazywany jest również Tygodniem Apolyti* /Α
πόλυτη lub Amolyti / Αμόλυτη   i oznacza uwalnianie, zwalnianie z więzów, obowiązków itp. ponieważ w tym czasie (według wierzeń greckiego prawosławia) na ziemię przychodzą dusze zmarłych. 

*Niedzielę przedpościa poprzedza Pierwszy Dzień Zaduszny - Apolyti.

Drugi tydzień
Kreofagu rozpoczyna 'Niedziela Przedpościa o Synu Marnotrawnym' (Łk 15, 11-32) Ασώτου Υιού i trwa do 'Niedzieli o Sądzie Ostatecznym'.

Tydzień Przedpościa o Synu Marnotrawnym nazywany jest również 'Mięsnym Tygodniem' / Kreatini/ Κρεατινή lub 'Tygodniem Mięsożercy'/Kreofagu/ Κρεοφάγου, ponieważ w tych dniach spożywane są duże ilości mięsa bez zachowania postu we wtorek i piątek.
Szczególnym dniem 'Mięsnego Tygodnia' jest tzw. Tsiknopempti τσίκνα/tsikna (zapach pieczonego na ruszcie mięsa) πέμπτη/pempti – czwartek. Pieczeniu towarzyszy huczna zakrapiana zabawa. Tydzień Mięsny kończy trzecia niedziela - tzw. Sądu Ostatecznego, która tradycyjnie nazywana jest Niedzielą Apokrion czyli Mięsopustną. 

Trzeci tydzień  -Τυρινή/Tyrini lub Τυροφάγου/Tyrofagou rozpoczyna 'Niedziela Przedpościa o Sądzie Ostatecznym' (Mt.25,31-46) – Apokreo/ Απόκρεω, a kończy czwarta niedziela tzw Seropustna/
Tyrini, poprzedzająca dzień Czystego Poniedziałku/ Kathara Deftera.

W trzecim tygodniu Apokrion huczne zabawy i maskarady sięgają zenitu, zwłaszcza w ostatnią niedzielę karnawału Tyrini w czasie której organizowane są parady przebierańców. Ludność nie spożywa mięsa, czyli ‘ pozostaje z dala od mięsa’, a w zamian konsumuje duże iliości nabiału w szczgólności sera- tyri, stąd też nazwa tygodnia. Człowiek przygotowuje w ten sposób organizm do łatwiejszego przejścia na postną dietę pozbawioną mięsa i nabiału, która obowiązuje od Czystego Poniedziałku / Katara Deftera do świąt Wielkiej Nocy.


O tradycji spożywania sera przyczytasz TUTAJ

Co to jest Apokria?
Geneza słowa apokria/
αποκριά // karnavali/καρναβάλι jest niespójna. Wersja dotycząca 'carrus navalis' - wozu Dionyzosa w kaształcie okrętu, nawiązująca do Dionizji jest odrzucana przez greckich językoznawców. Etymologia słowa apokria korzeniami sięga do starogreckiego słowa ἀπόκρεως/apokreos, które pierwotnie określało tylko trzeci tydzień przed rozpoczęciem Wielkiego Postu. Apokreos jest synonimem łacińskiego słowa 'carne vale' - co oznacza 'z dala od mięsa', 'żegnaj mięso'.
W nowożytnym języku greckim na określenie karnawału (trzech tygodni hucznych zabaw i maskarad) używa się zamiennie słów: karnavali/καρναβάλι oraz różnie akcentowanego słowa apokria/
αποκριά, apokries/αποκριές,  apokries/απόκριες. 

 

Zgodnie z greckim zwyczajem w czasie trwania apokrion składamy życzenia mówiąc: Kales Apokries/Καλές Απόκριες - Pomyślnego/udanego Karnawału.
 
Kales Apokries greckaoliwka.blogspot.com
Kales Apokries!



wtorek, 10 lutego 2015

Greckie piwo bawarskie korzenie ma, część 1/2

#Greckie Opowieści
 Historia o tym jak Fix Bawarczyk otworzył pierwszy komercyjny zakład piwny w Grecji.
 
Było to za czasów panowania księcia bawarskiego króla Grecji Ottona Wittelsbacha...
 
Po odzyskaniu przez Grecję niepodległości w 1830 r. głową państwa (-królem) w 1832 r został książę bawarski Otton Bawarczyk. Wraz z Ottonem do Aten przybyli żołnierze, jednym z nich był ojciec Jana Fixa...

afisza piwa fixPewnego dnia Jannis postanowił opuścić Monako i udać się do Aten w poszukiwaniu ojca. Niestety w Atenach w miejscowości Pefki zmierzył się z brutalną rzeczywistością, dowiedział się, że ojciec zginął od kul. Pomimo bolesnego przeżycia Fix zdecydował pozostać w nieznanym kraju stwierdził, że skoro w Atenach jest duża liczba rodaków to zapewne brakuje im ulubiongo trunku – piwa.
- Grecy nie uprawiali chmielu.
 Fix przemyślał sprawę i ostatecznie zdecydował wykorzystać nadarzającą się okazję. Myśli zamienił w czyn. W dzielnicy Aten Iraklio/Heraklion otworzył browarnię, której zbyt skierował głównie do rodaków. 

Po znacznym upływie czasu chmielowy trunek wzbudził zainteresowanie Ateńczyków.

Kiedy Grecy zaczęli coraz chętniej sięgać po złocisty napój - Fix w 1864r. zdecydował przenieść produkcję piwa bliżej centrum Aten do miejscowości Kolonaki. Decyzja okazała się słuszną, bowiem interes zaczął wznosić się na wyżyny. W krótkim czasie Bawarczyk odniósł sukces.
Sześć lat później wybudował ogromną browarnię na skraju ogrodu Ardittos naprzeciwko świątyni Zeusa Olimpijskiego. Zakład piwny nazwał Mets na cześć zwycięstwa Niemców nad Francuzami w wojnie francusko-pruskiej. Z czasem miana zaczęto używać dla określania regionu, na którym zlokalizowana była ciesząca się popularnością browarnia efektem czego nazwa firmy na stałe utożsamiła się z regionem i nazwa Mets pozostała po dziś dzień.

mapa aten, trasa fix- mets

Fix produkował wysokiej klasy browar za co
od króla otrzymał  monopol na działalność na tzw. ‘po wiek wieków’. Pomimo, że nie miał 'browarowej' konkurencji, to bardzo rzetelnie podchodził do pracy: dbał o produkcję (starał się na bieżąco doskonalić smak piwa) dzięki czemu złoty trunek zdobywał kolejne serca Greków.
Kolejnym ważnym krokiem było otwarcie w 1893 małej browarni w dzielnicy Syggru (bulwar), która z czasem przekształciła się w wielki parowy zakład piwny. Fix wyposażył zakład w najnowocześniejsze maszyny parowe (przywiózł je z ojczyzny), które wpłynęły na wydajność i zwiększenie produkcji w efekcie czego  praca Bawarczyka została doceniona poprzez przyznanie mu w 1900r. na targach piwa w Mediolanie pierwszego złotego medalu.
Biznes kwitł.
Kolejne lata to: wzrost, upadek i reaktywacja, ALE... to już temat na kolejną grecką opowieść.
Część druga TUTAJ