poniedziałek, 21 kwietnia 2014

GreckaOliwka

Christos Anesti! - ORAZ zwyczaj stukania kraszanek.

#Blogpost z cyklu: Grecka tradycja, wierzenia i przesądy.

W koszyku greckie czerwone jajka wielkanocne pośrodku kraszanek znajduje się biały goździk.


Słowa ogłaszające radosną nowinę zwycięstwa życia nad śmiercią

Chrystus Zmartwychwstał!
- Zmartwychwstał Prawdziwie!

 w języku greckim brzmią:

Χριστός Ανέστη!
 Christos Anesti!
- Αληθώς Ανέστη ο Κύριος!
  Alithos Αnesti o Kyrios!

W skróconej formie: Alithos o Kyrios lub Alithos Anesti.


 Wielka Niedziela jest jedynym dniem, w którym zwrot 'dzień dobry / kalimera' ustępuje miejsca 'Christos Anesti'. Najpierw wypowiadane są słowa: 'Chrystus Zmartwychwstał', a dopiero potem 'dzień dobry'.


Grecy jednoczą się w cerkwi przed północą. W rękach trzymają przystrojone świece paschalne / lampiony - Πασχαλινές Λαμπάδες/ paschalines lampades. Na kilka minut  ok 10 w świątyni zostaje zgaszone światło. Następuje cisza, chwila oczekiwania i ... Święte Światło rozprasza mrok. Radość. Kapłan trzyma zapalony paschał, od którego zgromadzeni odpalają wielkanocne świece.

O północy wypowiadane są słowa Christos Anesti! Zgromadzeni odpowiadają 'Alithos Αnesti o Kyrios!' Wybuchają sztuczne ognie. Rozlega się bicie dzwonów. Radość. Wszyscy świętują, składają sobie życzenia.

Pierwszy spożywany posiłek, to jajko z kawałkiem wielkanocnej chałki - tsoureki / τσουρέκι.

Na stole: grecka chałka tsoureki obok czerwone greckie kraszanki. Stukanie jajek.
Zgodnie z greckim zwyczajem głowa rodziny (jako pierwsza) wypowiada słowa 'Christos Anesti' , następnie rozpoczyna zwyczaj stukania jajek - tsugkrizma /τσούγκρισμα, które symbolicznie nawiązuje do otwarcia grobu przez Chrystusa - Zmartwychwstanie.
  • Czerwony kolor jajka - Krew Chrystusa
  • Skorupka - Grób Pański
  • Jajo bez skorupki - Zmartwychwstanie
Zwyczaj stukania jajek (forma zabawy) do Grecji przybył z Północnej Anglii. Zasada 'gry' jest prosta: stukamy jajko o jajko, zderzamy czubek węższy z węższym, grubszy z grubszym. Zwycięzcą ogłaszany jest ten, którego jajo nie uległo rozbiciu w trakcie stukania. 'Wygrana' to dobry omen, ponieważ zapowiada wiele pomyślności i radości.

Tsougrizma. Rozbita skorupka czerwonego jajka. Wielkanoc w Grecji.

Natomiast pierwszym gotowanym daniem z kawałkami mięsa, które spożywane jest w Wielkanoc, jest zupa - magirica / μαγειρίτσα. Jest to danie z podrobami, ryżem i warzywami, które ma na celu przygotować żołądek do świątecznego obżarstwa - spożycia sporej ilości mięsa po okresie Wielkiego Postu. 
*
W tym roku Theo zgarnia pomyślne dary losu. Wybrał naprawdę dobry okaz, którego nijak nie dało się roztrzaskać! Mocne jajko odłożyliśmy na bok jako talizman, ponieważ chcę sprawdzić 'moc' kraszanki;  przesąd opisałam TUTAJ.


(08.04.2018 Post z zachowaniem oryginalnej daty został zidentyfikowany z aktualnym profilem G+)





piątek, 18 kwietnia 2014

GreckaOliwka

Epitafios - Życie w grobie.

#Blogpost z cyklu: Greckie zwyczaje, wierzenia i przesądy.

Epitafium - gr. Epitafios / Επιτάφιος - Grób Pański. 

W Grecji Wielki Piątek – Megali Paraskevi / Μεγάλη Παρασκευή, to dzień najgłębszej żałoby, skupienia i pobożności.
Z cerkwi słychać powolnie bijące dzwony, stacje radiowe są wyciszane, telewizja emituje filmy religijne nawiązujące do tematu Wielkiego Tygodnia oraz transmituje Święte Liturgie. Flagi państwowe na znak żałoby opuszczane są do połowy masztu. Cerkwie przystrajane fioletowymi wstęgami. W ten dzień obowiązuje post ścisły. W niektórych regionach Grecji praktykowane jest picie odrobiny octu, a w innych dopuszczalne jest spożycie oliwy i oliwek. Tradycyjnie w tym dniu nie wykonuje się ciężkich prac, zwłaszcza technicznych wymagających użycia: młotka, gwoździ, siekiery czy noża. Na przykład, zgodnie z tradycją chleba się nie kroi, tylko łamie.

W Grecji (- w krajach wyznania prawosławnego) Grób Pański symbolizuje tzw. płaszczenica. Jest to uroczyście wystawiany na środku świątyni całun z ikoną przedstawiającą Chrystusa w grobie. Płaszczenica leży na świętym prestole (stoliku), a wierni oddają jej cześć poprzez pokłon i pocałunek.

Epitafium udekorowane kwiatami. Na prestole leży całun z ikoną Chrystusa w grobie. Czerwona brama do klasztoru.


Epitafium jest uroczyście dekorowane pięknymi kwiatami (tzw. Christoloulouda) w noc Wielkiego Czwartku lub od wczesnego rana Wielkiego Piątku. Nie ma elementów świeckich - ewentualnie świece. Po wieczornym nabożeństwie odbywa się procesja Męki Pańskiej na pamiątkę pogrzebu Syna Bożego. Epitafium niesione jest w uroczystej procesji tzw. 'Perifora tu Epitafiju /Περιφορά του Επιταφίου' dookoła kościoła, a następnie w zależności od regionu i programu, albo schodzi do portu i tam łączy z procesją innych parafii, albo jak to jest w małych miejscowościach podąża do najbliższego cmentarza, śpiewa bizantyjskie pieśni żałobne i powraca do kościoła. W Grecji praktykowany jest obyczaj przechodzenia pod płaszczenicą ( jako wyraz pobożności i wiary). Ma on miejsce w czasie trwania procesji lub zaraz przy wejściu (powrocie) do cerkwi. Zwyczaj ten nie jest negowany przez kościół, ale i tak decyzja o takich praktykach należy do proboszcza parafii.

Główną pieśnią Wielkiego Piątku jest psalm - Życie w grobie / I Zoi en tafo / Η Ζωή εν τάφω. - Autor utworu oraz dokładny czas powstania treści nie jest znany. Prawdopodobnie został napisany u schyłku epoki bizantyjskiej.

 


(06.04.2018 Post z zachowaniem oryginalnej daty został zidentyfikowany z aktualnym profilem G+)


GreckaOliwka

Moc czerwonego jajka.

#Blogpost z cyklu: Grecka tradycja, wierzenie i przesądy.

Według tradycji jajko pomalowane w Wielki Czwartek na czerwono z dodatkiem octu wytrzymuje bez lodówki 40 dni; nie ulega zepsuciu i pozostaje jadalne. Poświęcone przez kapłana w Wielkanoc wytrzymuje bez lodówki i pozostaje jadalne do roku czasu.
Kraszanki pomalowane na inny kolor w tym też białe, przechowywane bez lodówki zepsują się w ciągu 3-5 dni.

W tym roku postanowiłam zrobić doświadczenie i sprawdzić czy tak jest naprawdę. Jak będzie wyglądać kraszanka-talizman po 90 dniach, a jak po upływie roku czasu? - Wyniki obserwacji dołączę do postu.

Czerwone jajka wielkanocne obok rzeżuchy. Grecka kraszanka.



20.07.2014

Czerwone jajo jest 90 dni bez lodówki i nie śmierdzi!! Wielkanocna kraszanka jest bez lodówki przeszło 90 dni i RZECZYWIŚCIE nie śmierdzi, a przecież mamy środek lipca gorąc niesamowity, a pomalowane w Wielki Czwartek jajko ma się dobrze.
No szok, przecież zwykłe przechowywane bez chłodni zepsuje się po 2-3 dniach zwłaszcza przy temp. otoczenia 30'C...(!?)

Na białej  półce w kącie znajduje się czerwone jajko obok sakralnej figurki.

Bardzo jestem ciekawa, czy talizman po roku czasu od pomalowania również będzie w tak dobrej kondycji... A co do jadalności... raczej się nie odważę spróbować, ale skorupkę rozbiję i zobaczę jak się ma w środku.



19.04.2015

Zgodnie z przyrzeczeniem, po upływie roku, sprawdzam przydatność do spożycia greckiej kraszanki. Rozbiłam jajko, wynik jest następujący:
  • jajo się nie zaśmierdziało
  • farbka gdzieniegdzie uległa skropleniu
  • w czasie rozbicia - buchnęło co wskazuje, że raczej jadalne nie jest, więc nie zaryzykuję i nie będę próbować zawartości.
  • białko zmieniło nieco barwę stało się bardziej szkliste, żółtko - wyraźnie kleiste

Wniosek: jajko całkowitemu zepsuciu nie uległo (nie zaśmierdziało się) ale jadalne nie jest. Widać słaba była intencja modlitwy, tylko nie wiadomo czy moja czy księdza 😄

Rozbita skorupa czerwonego wielkanocnego jajaka. Żółta zawartość greckiej kraszanki.

(28.03.2018 Post z zachowaniem oryginalnej daty został  zidentyfikowany z aktualnym profilem G+)



czwartek, 17 kwietnia 2014

GreckaOliwka

Grecka kraszanka w kolorze czerwonym.

#Blogpost z cyklu: Grecka tradycja, wierzenia i przesądy.

W Grecji, ale i nie tylko w Grecji, również w innych krajach wyznania prawosławnego (może za wyjątkiem Rosji) jaja wielkanocne barwione są na czerwono - rano w Wielki Czwartek – Dzień Ukrzyżowania jako symbol przelanej krwi Chrystusa Zbawiciela.
Do barwienia używa się gotowej czerwonej farbki (dawniej buraków) oraz OCTU.

Misa wypełniona czerwonym płynem do barwienia jajek wielkanocnych.

Oliwienie czerwonych greckich kraszanek, wielkanocne jajka w koszyku z lawendą.
Kraszanki nabłyszczane są oliwką lub specjalnym preparatem
 dołączonym do kupnej farbki.

Dlaczego kraszanka ma kolor czerwony zahartowany octem?

Oksos upamiętnia moment, w którym jeden z żołnierzy naśmiewając się z Ukrzyżowanego Jezusa zwilżył spragnione usta Chrystusowe - octem. Strażnik podał kwaśny płyn za pomocą nasączonej gąbki, którą uprzednio nabił na gałązkę hyzopu.

Według tradycji  malowanie jajek na kolor czerwony wiąże się z taką oto historią;
po Zmartwychwstaniu Pańskim, Maria Magdalena poszła do Cesarza Tyberiusza namiestnika Jerozolimy aby ogłosić, że JHS powstał z martwych i że to wszystko o czym opowiadał jest prawdą. Cesarz nie wierzył w usłyszane słowa i oznajmił, że jeśli rzeczywiście jest to prawda, to białe jaja (pośród nadwornych Cesarza była osoba, która trzymała kosz z jajkami) zmienią barwę na czerwono. Ku zdumieniu obecnych jajka w koszyku stały się czerwone. Maria Magdalena wzięła do ręki kraszankę, wzniosła ku górze i odważnie ofiarowała Cesarzowi.

Gest ofiarowania czerwonego jajka uwiecznia duże ścienne malowidło - fresk, które znajduje się w kościele rosyjskiego klasztoru pw. świętej Marii Magdaleny w Jerozolimie w Getsemani.

Maria Magdalena odziana w białe szaty podaje czerwone jajko Cesarzowi.
źródło fot.users.sch.gr

Wnętrze katedry pw. świętej Marii Magdaleny w Jerozolimie
źródło fot.users.sch.gr

(27.03.2018 Post z zachowaniem oryginalnej daty został  zidentyfikowany z aktualnym profilem G+)