niedziela, 26 kwietnia 2015

GreckaOliwka

Tolos - mniej znana atrakcja Mykonos

#Miejsce, w którym mieszkam

Osoby zainteresowane zwiedzaniem archeologicznych miejsc na Mykonos, nie powinny pominąć kamiennego grobowca, którego powstanie datowane jest na koniec XVwieku pne.
Mykeński Tolos został wykopany i zbudowany na planie koła o średnicy 5,80cm i 4 m wysokości na niewielkim wzgórzu (obszar Aggelika, ogród hotelu Tharroe of Mykonos), do którego prowadzi niezadaszony korytarz (tzw. dromos biegnące z południa na północ) o długości 14 metrów na ok.2 m. szerokości.



otwór do grobowca Ściany grobowca pokrywają poukładane warstwowo kamienie z widocznym górnym przybliżeniem co świadczy, że sklepienie miało charakter pozornej kopuły, które prawdopodobnie uległo zawaleniu w XIIIv p.n.e
Cenne przedmioty takie jak: wazy ceramiczne, kryształowe pieczęcie, złota biżuteria odnalezione podczas wykopalisk, znajdują się w Muzeum Archeologicznym Mykonos.
Tolos został odkryty przypadkiem pod koniec lat 90 podczas prac związanych z budową jednego ze skrzydeł hotelu Tharroe. Przez dłuższy okres czasu stanowił tajemnicę przypuszczalnie ze względu na trwając prace budowlane, które uniemożliwiały zwiedzanie, a brak odrębnego szlaku dotarcia do Tolos - komplikował sytuację. Aby dotrzeć do grobowca trzeba wejść na teren posiadłości i zapytać o pozwolenie na recepcji.

Wyżej zamieszczone zdjęcie, które figuruje na różnych portalach turystyczno-informacyjnych jest przedawnione. Obecnie grobowiec wygląda tak:


dromos pokryte roślinnością
dromos prowadzące do grobowca pokryte roślinnościązadaszony grobowiec

wnętrze grobowca



sobota, 4 kwietnia 2015

GreckaOliwka

Manto Mavrogenous - grecka bohaterka!


#Miejsce, w którym mieszkam
post zaktualizowany

Dzisiaj odrobina historii. Wpis nawiązuje do greckiej bohaterki  w walce o niepodległość 1821 - Manto Mavrogenous. 

pomnik Manto Mavrogenous na tle zachmurzonego nieba


Marmurowe popiersie upamiętniające waleczną Greczynkę znajduje się na Placu Manto (postój taksówek)

Marmurowy pomnik na Placu Manto, postój taksówek


Poniżej w wielkim skrócie jej życiorys.
 
WCZESNE ŻYCIE
 

Manto (Magdalena) Mavrogenous urodziła się w 1796 w Trieste miejscowości należącej do Cesarstwa Austriackiego, obecnie Włochy. Była córką kupca i członka ‘Filiki Eteria’ Mavrogenes Nikolaos i Zacharati Chatzi Bati. Jeden z jej przodków (stryjeczny dziadek jej ojca) Mavrogenes Nikolaos był dragomanem Imperium Osmańskiego i Księcia Wołoszczyzny.

Piękna kobieta z arystokratycznego rodu dorastała w rodzinie inteligenckiej pod wpływem nurtu Oświecenia. Studiowała starożytną grecką filozofię i historię w koledżu w Triście; płynnie mówiła po francusku, włosku i turecku.


Profil Manto Mavrogenous

CZAS WOJNY O NIEPODLEGŁOŚĆ  

W 1809 wraz z rodziną przeniosła się na wyspę Paros, tam dowiedziała się, że spółka jej ojca ‘Filiki Eteria’ już od dłuższego czasu przygotowywuje się do zrywu o niepodległość znanej później jako Grecka Rewolucja 1821.
Po śmierci ojca w 1818 r. wyjechała do Tinos. Kiedy rozpoczęły się walki o niepodległość Manto udała się na Mykonos (wyspę jej korzeni) , aby przekonać przedstawicieli wyspy do udziału w rewolucji.
Na wyspie sfinansowała wyposażenie i uzbojenie dwóch statków, których załoga w krótkim czasie przegnała grasujących i siejących spustoszenie na Cykladach piratów, a 22 października 1822r. odparła atak floty otomańskiej. Wsparcia finansowego i posiłkowego udzieliła również zagrożonej najazdem tureckim wyspie Samos.
Wyposażyła i uzbroiła 150 ludzi. - Wysłana siła wsparcia wzięła czynny udział w kampani zbrojnej na Peloponez. Uformowany 50 osobowy korpus żołnierski na jej rozkaz udzielił pomocy rewolucjonistom oblegającym Tripolis w konsekwencji czego miasto zostało odzyskane z rąk tureckich.
 
Taktycznie sponsorowała kampanię zbrojną w północnej Grecji. Uformowała flotę składającą się z 6 statków, piechotę składającą się z 16 szeregów po 50 osób w każdej i w 1822r. wzięła czynny udział w bitwie pod Karystos. Wysyła również posiłki zbrojne w bitwie o Chios, ale bezskutecznie, niestety nie udało się uchronić ludności przed masakrą. Kolejną grupę wsparcia składającą się z 50 mężczyzn wysyła do Nikitaras w bitwie pod Devernakia.
Żołnierze Mavrogenous uczesticzyli w kilku innych bitwach takich jak: Pelion, Ftiotyda i Livadia.

Kiedy flota otomańska ponownie pojawiła się na Cykladach Manto wróciła na Tinos i sprzedała swoje kosztowności. Uzyskane pieniędze przeznaczyła na sfinansowanie wyposażenia dla 200 osobowej załogi, a także na pielęgnacyjne wsparcie dla ok. 2000- cy osób, które przeżyły pierwsze oblężenie w bitwie pod Messolongi. 
  
Manto z własnej kieszeni wypłacała żołnierzom i ich rodzinom, jak i również osobom przyjaznym greckiemu powstaniu - żołd.

Mavrogenous w bardzo szybkim czasie zdobyła w Europie rozgłos; zasłynęła z odwagi i urody.


Jeden z listów Manto do kobiet z Paryża
‘Grecy urodzili się, aby być wolnymi ludźmi, ich wolność zależeć będzie od nich samych. Nie proszę więc o zmuszenie waszych rodaków do udzielenia nam wsparcia ; proszę jedynie o przemyślenie decyzji wysyłania pomocy naszym wrogom. Wojna rozprzestrzenia straszną śmierć...’

(Za każdym razem kiedy czytam list łza mi się kręci w oku)



NIESZCZĘŚLIWA MIŁOŚĆ, NĘDZA I ZAPOMNIENIE

W 1823 opuściła rodzinę i przeprowadziła się do Nafplio, aby móc uczestniczyć w centrum walk. Tam poznała Dimitrisa Ypsilantisa zakochała się i wkrótce doszło do zaręczyn.
Niestety nowe miejsce przyniosło rozczarowania. W maju tego samego roku została spalona jej posiadłość, a majątek rozgrabiony co wpłynęło na decyzję opuszczenia miejscowości i udania się wraz z narzeczonym do Tripolis. Wkrótce Ypsilantis zerwał zaręczyny i pozostawił Manto na pastwę losu. Kobieta przepełniona bólem i depresją (bez grosza przy duszy otrzymała jedynie zapomogę od greckiego księdza i patrioty Papaflessa) powróciła do Nafplio.

Pozbawiona środków do życia (nie otrzymała żadnych odsetek z poświęconych pieniędzy na bitwy) żyła jak włóczęga.


Po śmierci Ypsilantisa i zaostrzonym politycznym konflikcie z Ioanisem Koletisem została wygnana z miasta; powróciła na Mykonos. Na wyspie żyjąc w skrajnym ubóstwie zaczęła spisywać wspomnienia minionych lat w formie pamiętników.

Po zakończeniu wojny Ioannis Kapodistrias odznaczył Manto stopniem generała broni, oraz przyznał jej mieszkanie w Nafplio. Manto wyrazem wdzięczności podarowała Kapodistriasowi bardzo cenny miecz (wykuty za panowania Konstantyna Wielkiego) z wyrytą inskrypcją:

'Δίκασον Κύριε τους αδικούντας με, τους πολεμούντας με, βασίλευε των Βασιλευόντων' 
co oznacza
'Panie sądź tych którzy źle mnie sądzą, którzy występują przeciwko mnie, króluj nad królami'


PÓŹNIEJSZE LATA

W 1840 roku powróciła na wyspę Paros. Zamieszkała w tym samym budynku do którego w 1809 przyjechała wraz z rodziną.

Dom Mavrogenous zachował się po dzień dzisiejszy jako zabytek i znajduje się w pobliżu kościoła Panagia Ekatontapyliani (Najświętszej Marii Panny), który – jak głosi tradycja - został założony przez Św. Helenę matkę Konstantyna Wielkiego.

Poświęcając swoje lata i majątek w imię wolności dla narodu greckiego - Manto umiera na wyspie Paros w zapomnieniu i nędzy w lipcu 1840.



KULTURA

Marmurowe popiersie upamiętniające bohaterskie czyny rewolucjonistki stoi również w największym ateńskim parku publicznym Pedion tou Areos / Πεδίον του Άρεως


Popiersie Manto w parku w Atenach

Rząd Grecki na cześć bohaterki wydał kilka pamiątkowych monet o nominale 2 drachmy (1988- 2001)

Monety z wizerunkiem Manto, drachma o nominale 2


W 1971 roku został nakręcony film opowiadający o jej życiu pt. 'Manto Mavrogenous' , w której rolę wcieliła się znana grecka aktorka Tzeni Karezi.


Afisza filmu Manto Mavrogenous z Tzeni Karezi


piątek, 3 kwietnia 2015

GreckaOliwka

Świetlik greckiej Wielkanocy.

#Blogpost z cyklu: Grecka tradycja, wierzenia i przesądy.

Dzisiaj odpowiadam na pytanie: jak po grecku brzmi chrząszcz oraz co ma wspólnego z grecką Wielkanocą?

Świetlik po grecku, to `pygolampida'.

πυγολαμπίδα = πυγή + λάμπω
pygolampida = pygi (źródło) + lampo (świecę)
świecę źródłem w domyśle odwłokiem

W języku greckim robaczek świętojański ma jeszcze jedną (nieco grubiańską) nazwę mianowicie: 'kolofotia', która dosłownie oznacza: 'pożar/ogień na dupie'.

κωλοφωτιά = κώλος + φωτιά
kolofotia = kolos + fotia
dupa / tyłek + ogień /pożar

Samice w przeciwieństwie do samców nie posiadają skrzydeł.


Świetliki. Ludzie z paschałami w ręku. Grecka Zatoka błękitne morze i niebo. Korfu Grecja.

W Grecji, a zwłaszcza na wyspie Kerkyra/ Korfu w czasie zbiegającym się z Wielkanocą świetliki budzą się ze snu. W tym czasie po raz pierwszy po dłuższym okresie letargu, można zaobserwować fruwające świetliste chrząszcze. Grecka opowieść (prawdopodobnie pochodząca z Korfu) wyjaśnia związek chrząszczy z Wielkanocą w taki oto sposób;

kiedy Rzymianie ukrzyżowali JHS na świecie zapanował smutek i żal. Niebo pogrążyło się w żałobie i nocą nie wyłoniło, ani jednej z gwiazd. Cierpiąca Matka Boża wraz z uczniami udała się na Golgotę, aby przynieść zwłoki Syna i położyć w grobie, niestety ciemność utrudniała czynności. Wówczas współczujący, mały robaczek nałożył na trzon swojego ciała mały rozżarzony węgielek, aby choć odrobinę rozświetlić ciemność i pomóc w niedoli. Niestety gorący węgiel ranił ciało robaka, więc ów co chwila dreptał do strumyka, aby na chwilę się ochłodzić. Matka Boża, ze współczuciem spojrzała na starania małego chrząszcza i powiedziała:
życzę ci, aby to światełko, które niesiesz na swoim trzonie i którym nam oświetlasz drogę, już nigdy więcej cię nie parzyło.

...i dlatego małe chrząszcze mają świetlisty odwłok, świecą nocą, a z zimowego snu wybudzają się w okresie wielkanocnym.

Kalo Pascha!

Przeczytaj, jeśli chcesz, blogpost pt.: Oliwka - cykle życia oraz uschnięte serce.
                                                        Grecki cmentarz: cyprysy i drzewa oliwne.



(03.04.2018 Post z zachowaniem oryginalnej daty został zidentyfikowany z aktualnym profilem G+)